Suçluların iadesi, soruşturulması ve takibi bir Devletin yargı yetkisine giren bir suç işleyip, diğer bir Devletin ülkesine kaçan veya bu ülkede bulunan kişinin yargı yetkisini haiz olan Devletin talebi üzerine yakalanarak bu Devlete teslim işlemidir.

Suçluların iadesi uluslararası adlî yardımlaşmanın en etkin müesseselerinden biridir. Hukuk sistemimizde tepki diğer uluslararası adlî yardımlaşma alanlarında olduğu gibi suçluların iadesini de bir bütün olarak ele alan bir düzenleme bulunmamaktadır.

Hukuk sistemimizde bu müessese Anayasamızın 90. maddesine göre kanun hükmünde olan ve böylelikle iç mevzuatımızın bir parçası haline gelen uluslararası sözleşmelerle (ikili veya çok taraflı sözleşmeler) ve Anayasamızın 38. maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 18. maddesi hükümlerinde düzenlenmektedir. Günümüzde, Sözleşmenin mevcut olmaması halinde ise “karşılıklılık ilkesi” uyarınca suçlu iadesi gerçekleştirmek mümkündür.

Suçlu iadesi konusundaki sözleşmeler arasında en fazla uygulanan Avrupa Konseyi bünyesinde gerçekleştirilmiş olan “Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi”dir. Türkiye Sözleşmeyi 13.12.1957 tarihinde imzalamış ve Sözleşme 18.04.1960 tarihinden itibaren Türkiye açısından yürürlükte bulunmaktadır. Bunun dışında, birçok ülke ile içinde suçlu iadesi ile ilgili hükümler içeren ikili sözleşmeler akdedilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde suç işleyip sanık ya da hükümlü olarak Savcılık veya Mahkemeler tarafından aranmakta iken yurt dışına çıkanların bulundukları ülkeden, tarafı olduğumuz ikili veya çok taraflı sözleşme hükümleri ya da mütekabiliyet ilkesi gereğince iadelerinin sağlanması amacıyla gerekli işlemlerin yapılması, yabancı ülkelerin taleplerinin değerlendirilerek Türk vatandaşı olmayan sanık veya hükümlülerin iadesinin sağlanması, bu husustaki bilgi taleplerinin karşılanması,

Ayrıca iadelerinin istenilmesi düşünülen, ancak yurt dışında bulundukları yerler belirlenemeyen şahısların, iadelerinin temini amacıyla uluslararası düzeyde kırmızı bülten ile arattırılması için İnterpol nezdinde gerekli girişimlerde bulunulması,

Yabancı bir Devlette suç işleyip de hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilen Türk vatandaşlarının bakiye cezalarının ülkemizde, Türkiye’de suç işleyip de mahkûm edilen yabancı uyruklu şahısların bakiye cezalarının uyruğu bulunduğu ülkede infazı için,

Gerekli yasal işlemler Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.